گزینه روی میز آمریکا در مذاکره با ایران | سلطانی: گویا آمریکاییها تمایلی به ورود به پیشنهادات اقتصادی ایران ندارند
به گزارش اقتصادنیوز، درحالی دو دور مذاکره بین ایران و آمریکا با واسطه وزیرخارجه عمان برگزار شد که فضای تهدید و جنگ هنوز کمرنگ نشده است و ترامپ همزمان که از دیپلماسی حرف می زند، رویکرد فشار و تهدید نظامی را نیز کنار نگذاشته است.
در همین رابطه، علیرضا سلطانی تحلیلگر سیاست خارجی و بین الملل در گفتگو با اقتصادنیوز در ارزیابی و تحلیل از دو دور مذاکره ایران و آمریکا در مسقط و اخیرا در ژنو، گفت: واقعیت این است که چالشها و تنشهای سیاسی و امنیتی بین ایران و آمریکا در طول دهههای اخیر آنقدر گسترده و عمیق است که به راحتی در یک بازه زمانی کوتاه به نتیجه نخواهد رسید. این انتظار که میتوان در یک بازه زمانی کوتاه، دو طرف مسائل و مشکلات بنیادی بین خود را حل بکنند و در فاز توافق قرار بگیرند، انتظاری نا به جاست.
اقتصادنیوز: برای جلوگیری از تکرار سناریوی عراق در سال۱۹۹۱، نشان دادن انعطاف از سوی دو طرف ضروری است. نشستهای بیشتر ممکن است به سازشهای لازم منجر شود، اما اولتیماتوم ترامپ نشان میدهد که مذاکرات ژنو، همچنان یک نقطه عطف خواهد بود
سلطانی افزود: حتی اگر دو طرف در ظاهر اعلام کنند که روی حوزه مشخصی مانند هستهای مذاکره میکنند. پیش از این هم این دو طرف در حوزه خاص هستهای مذاکراتی داشته اند؛ به عنوان مثال در خصوص برجام، نتیجه تقریباً ۳ سال مذاکره مستقیم بین ایران و آمریکا بود، اگر مذاکرات پیش از آن را نادیده بگیریم
رسیدن به یک توافق اولیه بسیار سخت است زیرا...
وی همچنین به مذاکراتی که قبل از جنگ ایران و اسرائیل اتفاق افتاد و تقریباً ۱۰ ماه طول کشید اما بینتیجه ماند و منجر به جنگ ۱۲ روزه شد اشاره کرد و آن را گویای این دانست که دو طرف با وجود اینکه اعلام میکنند حاضر به توافق هستند و میخواهند در مسیر توافق قرار بگیرند، اما واقعیت این است که آنقدر دیوار اختلاف میان ایران و آمریکا بالا و دیوار بیاعتمادی میان دو طرف گسترده است که طبیعتاً رسیدن به یک توافق اولیه و تثبیت و تبدیل آن به پلهای برای مراحل بعدی مذاکره و توافق، بسیار سخت است.
از لشکرکشی آمریکا به منطقه تا درگیر بودن ایران با اعتراضات
این تحلیلگر سیاست خارجی اظهار داشت: این مسئله با توجه به لشکرکشی آمریکا به منطقه و شرایطی که حوزه اجتماعی و سیاسی ایران در این هفتهها و ماهها با آن گرفتار است، نه تنها رسیدن به توافق را تسهیل نکرده، بلکه سختتر نیز کرده است. این بدان معناست که یک طرف مذاکره یعنی آمریکا، نه تنها از مواضع و خواستههای خود در قبال ایران چه در حوزه هستهای و چه در حوزههای موشکی، منطقهای و حتی اخیراً خواستههای مربوط به تغییر سیاستهای داخلی ایران کوتاه نیامده، بلکه با توجه به این شرایط، روی آنها مصر بوده و حتی این خواستهها را افزایش داده است.
این کارشناس روابط بین الملل ادامه داد: در مقابل، رویکردی که ایران دنبال میکند، رویکرد مقاومت و عدم پذیرش خواستهای حداکثری آمریکا است. به طور طبیعی، در چنین شرایطی طرفین با وجود تمایل به انجام مذاکره و رسیدن به توافق، اما با شکاف عمیقی در خواستهای دو طرف وجود دارد که آنها را از میز مذاکره و رسیدن به توافق دور میکند.
ایران و آمریکا درحال خرید زمان هستند
سلطانی گفت: به نظر می رسد در شرایط فعلی، طرفین در حال خرید زمان برای عبور از شرایط هیجانیِ سیاسی و امنیتی کنونی و ورود به یک شرایط غیرهیجانی، واقعبینانه یا رئالیستی هستند که بتواند زمینه رسیدن به یک توافق اولیه را فراهم کند.
به گفته وی، این توافق اولیه میتواند در حوزه هستهای اتفاق بیفتد؛ اما واقعیت این است که این توافق هستهای مبتنی بر خواستههای حداکثری دولت ترامپ است که سیاستها و رویکردهای مختلفی را در قبال ایران در ماههای اخیر دنبال میکند.
مسئله ای که بر مذاکرات سایه می اندازد
وی گفت: مسئلهای که میتواند بر اختلافات ایران و آمریکا سایه اندازد و دو طرف را از رسیدن به یک توافق اولیه دور کند، این است که به نظر میرسد موضوع هستهای مبتنی بر خواسته های حداکثری آمریکا مبنی بر غنیسازی صفر، انتقال اورانیوم غنیشده ۶۰ درصدی از ایران و همچنین بحثهای مربوط به نوعی خلع سلاح موشکی مدنظر آمریکا و اسرائیل است که طبیعتاً ایران چندان روی این موضوع کرنشی نشان نخواهد داد.
گزینه روی میز آمریکا عدم ورود به جنگ است نه رفع تحریم ها
سلطانی اضافه کرد: در نقطه مقابل، آنچه باز فاصله میان دو طرف را افزایش میدهد، تأکید ایران بر رفع تحریمهای اقتصادی و مذاکره بر سر آن است؛ مسئلهای که در حال حاضر برای آمریکا موضوعیت ندارد و آنچه توسط آمریکا روی میز قرار میگیرد، صرفاً عدم ورود به جنگ علیه ایران است.
وی گفت: آمریکاییها در کنار امتیازات هستهای که قصد گرفتن از ایران دارند، گزینه عدم ورود به جنگ را روی میز گذاشتهاند. این در حالی است که برای ایران هم عدم ورود به جنگ و هم رفع تحریمهای اقتصادی اهمیت دارد. در دورههای قبلی مذاکرات، هر دو موضوع هستهای و رفع تحریمها روی میز بود اما به نظر میرسد اکنون آمریکاییها با توجه به تغییر فضای سیاسی و امنیتی ماههای اخیر، علاقهای به مذاکره بر سر رفع تحریمهای اقتصادی ندارند که این امر میتواند مشکلات را افزایش دهد.
آمریکا تمایلی برای ورود به مراودات اقتصادی با ایران ندارد
سلطانی ادامه داد: هرچند گفته میشود ایران با دست پر و انگیزههای اقتصادی بالا برای تهییج و تحریک آمریکا جهت طرح مسائل اقتصادی و تحریمی وارد مذاکرات شده و موضوعاتی همچون حوزه نفت و گاز، سرمایهگذاری در آمریکا و خرید هواپیما را مطرح کرده است، اما گویا آمریکاییها تمایلی به ورود به این مباحث ندارند و صرفاً به دنبال گرفتن امتیاز هستهای و پیگیری امتیاز امنیتی و نظامیِ عدم ورود به جنگ علیه ایران هستند.
وی افزود: این مسئله طرفین را در فاز به شدت سختی از مذاکره و توافق قرار داده است و به نظر نمیرسد در کوتاهمدت این مسئله حل شود، مگر اینکه شرایط سیاسی و امنیتی منطقه تغییر یابد و طرفین در فضایی غیرهیجانی و غیرنظامی مذاکرات خود را ادامه دهند.
چه فاکتورهایی مذاکره ایران و آمریکا را سخت کرده است؟
سلطانی گفت: چند فاکتور، رسیدن به این شرایط را سخت میکند که اولین مورد، فشار لابی صهیونیستی و تلاشهای اسرائیل است که توافق با ایران را منوط به تأمین خواستههای خود، بهویژه در موضوع موشکی و کاهش برد موشکهای ایران میداند. نکته دوم، رویکرد شخص ترامپ و سیاستهای اوست که هم به لحاظ زمانی و هم موضوعی چندان نمیتوان روی پایداری ترامپ حساب کرد؛ چنانکه قبل از جنگ ۱۲ روزه این مسئله مشخص شد و ترامپ، دولت او و شخص مارکو روبیو وزیر خارجه آمریکا، بر پیگیری خواستههای حداکثری خود تأکید کردند.
وی در پایان درباره شکل مذاکرات اظهار داشت: باوجود اعلام ایران، به نظر میرسد مذاکرات از حالت کلیشه غیرمستقیم خارج شده و بیشتر در فضای مستقیم با حضور یک میانجی به نام عمان در حال انجام است که البته این مسئله چندان در روند مذاکرات تعیینکننده نیست.
سلطانی گفت: به نظر می رسد مذاکرات در فاز مستقیمی قرار گرفته و در حال پیشرفت است. اما با این حال فضای ابهام و نگرانی همچنان بر مذاکرات سایه افکنده و به نظر نمیرسد در هفتههای آینده این فضا تغییر کند، مگر اینکه شرایط متفاوتی رقم بخورد.
ارسال نظر