استراتژی بیخیالی ترامپ در میانه بازی بزرگ؛ پنهان شو و منتظر بمان | تجارت به قیمت امنیت ملی در اولویت است؟
به گزارش اقتصادنیوز، دنگ شیائوپینگ، رهبر سابق چین، در سالهای اولیه اصلاحات و گشایش در دهه ۱۹۸۰ و اوایل ۱۹۹۰ اغلب از کلمات قصار برای تعیین مسیر استفاده میکرد. در سیاست خارجی، توصیه مکررش این بود: «قدرت خود را پنهان کن، منتظر زمان باش».
پنهان شو و منتظر بمان
به نوشته فایننشیال تایمز، عبارت «پنهان شو و منتظر بمان»، همانطور که گاهی اوقات در انگلیسی شناخته میشود، دو تفسیر بسیار متفاوت دارد - یکی اینکه چین باید بیسروصدا بماند، دیگری اینکه فقط فعلا باید چنین موضعی را اتخاذ کند. پیش از آنکه دونالد ترامپ و شی جین پینگ در ماه اکتبر در جنگ تجاری خود به یک توافق شبهتنشزدایی دست یابند، برخی از مقامات آمریکایی شروع به استفاده از عبارت «پنهان شو و صبر کن» برای توصیف معضل جدیدی کردند که سیاست ایالات متحده در قبال پکن با آن مواجه بود.
اقتصادنیوز: سیاستهای جدید ترامپ اعتماد به نفس پکن را افزایش داده و ریسک اشتباه محاسباتی را بالا برده است. اکنون پرسش اصلی این است کا آیا چین میتواند از فرصت آمریکای ترامپ برای برای پیشی گرفتن اقتصادی، فناورانه و ژئوپلیتیکی استفاده کند؟
سلاح قدرتمند پکن و تنگنای واشنگتن
در بهار، چین شروع به کاهش صادرات عناصر معدنی کمیاب به ایالات متحده کرد. اما در اوایل اکتبر، یک رژیم کنترل صادرات سختگیرانه را اعلام کرد که برای اولین بار از تسلط خود در این صنعت به عنوان سلاحی قدرتمند علیه ایالات متحده استفاده میکرد. در حالی که شرکتهای آمریکایی برای تهیه مواد معدنی و آهنرباهای حیاتی مورد استفاده در ساخت همه چیز از گوشیهای تلفن گرفته تا جتهای جنگنده تلاش میکردند، واشنگتن احساس میکرد که در تنگنا قرار گرفته است.
هنگامی که ترامپ و شی در کره جنوبی با هم ملاقات کردند، به یک آتشبس یک ساله دست یافتند. این آتشبس شامل به تعویق انداختن محدودیتهای صادرات عناصر معدنی کمیاب توسط چین و به تعویق انداختن قرار دادن هزاران گروه چینی در لیست سیاه صادرات توسط ایالات متحده بود. اما اکنون سوال این است که آیا ترامپ از یک تنشزدایی تاکتیکی برای کمک به ایالات متحده در کاهش وابستگی خود به چین برای عناصر معدنی کمیاب استفاده میکند یا اینکه این آغاز یک رویکرد متفاوت است که در آن ایالات متحده تمرکز بیشتری بر مسائل تجاری و اقتصادی نسبت به امنیت ملی سنتیتر قرار میدهد.
در بحبوحه سردرگمی قابل توجه در میان متحدان ایالات متحده در مورد رویکرد دولت به چین، این سوالات احتمالا پیش از سفر رسمی مورد انتظار به پکن در پایان ماه مارس افزایش خواهد یافت.
آتشبس شکننده و رقابت ناامیدکننده
به گفته کایل باس، مدیر اجرایی شرکت مدیریت دارایی روشفورت و مشاور غیررسمی فرماندهی هند و اقیانوسیه ایالات متحده، این آتشبس شکننده «چیزی بیش از یک تبادل گروگان پرخطر نیست. آمریکا اسیر سلطه چین بر عناصر معدنی کمیاب و حیاتی ضروری برای صنایع فناوری و دفاعی ما است، در حالی که پکن به شدت به تراشههای هوش مصنوعی انویدیا چنگ میزند تا نوسازی نظامی خود را برای به چالش کشیدن برتری ایالات متحده تقویت کند. این به یک رقابت ناامیدکننده برای هر دو کشور تبدیل شده است تا قبل از اینکه دیگری دست بالا را پیدا کند و خود را از این گرفتاری خطرناک خلاص کنند.»
برخی از مقامات آمریکایی سیاست فعلی در مورد چین را «ثبات استراتژیک» توصیف میکنند، اصطلاحی که نشان میدهد هر دو کشور در حال حاضر به حفظ ثبات روابط خود علاقهمند هستند تا آسیبپذیریهای خود را کاهش میدهند. به گفته دیوید پردو، سفیر ایالات متحده در چین، اولویت اصلی ترامپ «ایجاد یک میدان بازی پایدار و برابر از نظر اقتصادی برای کارگران، کشاورزان، دامداران و شرکتهای ما که در سراسر جهان تجارت میکنند» است.
به باور کریگ سینگلتون، متخصص ایالات متحده و چین در بنیاد دفاع از دموکراسیها، ثبات استراتژیک به معنای ضعف در امنیت نیست. او میگوید ترامپ «از شوکهای خودساخته» که میتواند آتشبس تجاری را از بین ببرد، اجتناب میکند، زیرا او اقداماتی را برای آماده شدن برای «مرحله بعدی رقابت» با چین انجام میدهد. به گفته او: «این تنشزدایی نیست. این توالی عمدی است. ترامپ هنوز در حال رقابت است و اکثر کنترلهای صادراتی همچنان پابرجا هستند. این نشاندهنده هیچ نرمش استراتژیکی نیست، بلکه تنها نشاندهنده بازنگری در زمانبندی و تاکتیکهاست.»
تجارت به قیمت امنیت ملی؟
اما ترامپ تقریباً هیچ کنترل جدیدی بر فناوریهای حساس صادراتی به چین اعمال نکرده است - که یکی از استدلالهای کسانی است که میگویند او تجارت را به قیمت امنیت ملی در اولویت قرار میدهد.
با این حال، به گفته یک مقام رسمی دولت ایالات متحده، ترامپ «رژیمهای سختگیرانه تعرفه، تحریم و کنترل صادرات» را اجرا کرده و چین موافقت کرده که مواد تشکیلدهنده فنتانیل را سرکوب کند، محصولات کشاورزی ایالات متحده را خریداری کند و از جریان وارد عناصر کمیاب اطمینان حاصل کند. او تأکید میکند که آتشبس تجاری که در بوسان حاصل شد «مانع از سقوط اقتصاد جهانی توسط چین شد».
اقتصادنیوز:حتی اگر پکن قلب کشورهای دیگر را تسخیر نکند، دیدگاه آن در مورد نظم جهانی در حال تقویت است زیرا آمریکا، به جای ارائه یک جایگزین اصولی و جذاب، بیشتر شبیه چین میشود.
یکی از مسائل کلیدی برای متحدان آمریکا این است که پس از کاهش وابستگی ایالات متحده به چین برای عناصر کمیاب، چه اتفاقی خواهد افتاد. برخی معتقدند که ترامپ به اقدامات امنیتی تهاجمی روی خواهد آورد، در حالی که برخی دیگر فکر میکنند که او بر مسائل اقتصادی متمرکز خواهد ماند.
به گفته رایان هاس، مدیر مرکز چین در موسسه بروکینگز «چینستیزان امیدوارند که ترامپ پس از بیرون کشیدن ایالات متحده از زیر شمشیر داموکلس عناصر کمیاب، به رویکرد سختگیرانهتری در مورد مسائل امنیتی بازگردد. من با این استدلال متقاعد نشدهام، تا حدی به این دلیل که ترامپ در دوره دوم ریاست جمهوریاش به میراث خود چشم دوخته و از بین بردن روابط با چین اقدامی برای تقویت میراث نیست، بلکه شاید قرار دادن این رابطه در یک سطح جدید باشد. در حالی که بسیاری از افراد تندروی ضدچین در دولت حضور دارند، خود ترامپ تحت تأثیر تهدید نظامی پکن قرار ندارد. او بر مسائل اقتصادی و فناوری به عنوان هسته اصلی رقابت ایالات متحده با چین متمرکز است.»
کمک به مدرنسازی ارتش چین
ترامپ همچنین اقداماتی انجام داده که منتقدان میگویند به چین کمک میکند تا ارتش خود را مدرن کند. در مسیر بوسان، ترامپ با گفتن اینکه ممکن است به انویدیا اجازه دهد تراشههای بلکول، پیشرفتهترین تراشه خود، را به چین صادر کند، زنگ خطر را به صدا درآورد.
او این ایده را کنار گذاشت اما موافقت کرد که به انویدیا اجازه دهد H200، یک تراشه کمقدرتتر اما پیشرفتهتر، را صادر کند. فایننشال تایمز اخیراً گزارش داد که برخی از مقامات، از جمله در وزارت امور خارجه، میخواهند شرایط سختگیرانهای را برای مجوزها اعمال کنند، که میتواند آزمونی برای سنجش میزان توانایی مخالفان چین بدون عصبانی کردن رئیس جمهور باشد.
ترامپ اقدامات دیگری نیز انجام داده است که منتقدان آن را عدم تمایل به ناراحت کردن چین و نشانهای از عدم تمرکز بر تهدیدات امنیتی میدانند. وزارت خزانهداری برنامههای اعمال تحریم علیه وزارت امنیت کشور چین را به دلیل یک کمپین جاسوسی سایبری معروف به Salt Typhoon متوقف کرده است. به گفته افراد آشنا با این دستور، ترامپ پس از دیدار با شی به مقامات گفته که اقداماتی را که میتواند این توافق را از مسیر خارج کند، انجام ندهند.
یکی از اقداماتی که ادعاهای مبنی بر اینکه ترامپ امنیت را نادیده نمیگیرد را تقویت میکند، زمانی بود که پنتاگون، غول تجارت الکترونیک علیبابا و تولیدکننده خودروهای برقی BYD را در فهرست گروههایی با ادعای ارتباط با ارتش چین قرار داد.
با این حال، پنتاگون در اقدامی غیرقابل توضیح، ناگهان درخواست کرد که فهرست خود از یک وبسایت فدرال حذف شود و این گمانهزنیها را برانگیخت که کاخ سفید نگران است که این اقدام، توافق را تضعیف کرده و روابط را پیش از سفر رسمی مورد انتظار ترامپ به چین در ماه آوریل پیچیده کند. اما چندین نفر از افراد آشنا با این موضوع گفتند که این درخواست به دلایل دیگری لغو شده است و علیبابا و BYD هنگام انتشار مجدد در فهرست باقی خواهند ماند.
پکن در آینه اسناد استراتژیک دولت ترامپ
در حالی که کارشناسان با تجزیه و تحلیل اظهارات و اقدامات ترامپ، سیاست او در قبال چین را پیشبینی میکنند، تیم او اخیراً دو سند منتشر کرده است که برخی راهنماییها را ارائه میدهند: استراتژی امنیت ملی و استراتژی دفاع ملی.
سند امنیت ملی اعلام کرده که نیمکره غربی منطقه با اولویت بالا است. این سند در مورد آسیا، که اولویت دوم است، بر لزوم ایجاد توازن مجدد در تجارت با چین و "تمرکز قوی و مداوم بر بازدارندگی برای جلوگیری از جنگ در هند و اقیانوس آرام" تأکید دارد. اما این سند لحن ملایمتری نسبت به اولین سند امنیت ملی ترامپ در سال ۲۰۱۷ داشت که چین را "قدرتی تجدیدنظرطلب" نامیده بود.
بخش "بازدارندگی تهدیدات نظامی" در آسیا بر تهدیدات پکن علیه تایوان بدون ذکر نام چین متمرکز بود. این سند تأکید کرد که واشنگتن میخواهد توانایی ایالات متحده و متحدانش را برای "انکار هرگونه تلاش برای تصرف تایوان" تقویت کند و تأکید کرد که این تلاشها مستلزم هزینههای دفاعی بالاتر از سوی ژاپن، کره جنوبی، استرالیا و تایوان است. در بیانیه امنیت ملی آمده که ایالات متحده از تسلط هر کشوری، از جمله چین، بر ایالات متحده یا متحدانش در منطقه هند و اقیانوس آرام جلوگیری خواهد کرد و برای ایجاد تعادل قدرتی که «صلح مناسبی» را فراهم کند، تلاش خواهد کرد.
در حالی که در بیانیه امنیت ملی به تایوان اشارهای نشده، تصریح شده که آمریکا «یک پدافند دفاعی قوی در امتداد اولین زنجیره جزایر» که شامل ژاپن، تایوان و فیلیپین میشود، ایجاد خواهد کرد. برخی از منتقدان این حذف را که در بحبوحه سوالاتی در مورد حمایت ترامپ از تایوان و متحدان ایالات متحده مطرح شد، زیر سوال بردند، چرا که او بر حفظ آتشبس تجاری خود با چین تمرکز دارد و سعی میکند پیش از سفرش به پکن، توافق دیگری را مهندسی کند.
توکیو سال گذشته زمانی که دولت ترامپ از سانای تاکایچی، نخستوزیر این کشور، حمایت قوی نکرد، بسیار ناامید شد، زیرا او از سوی چین به دلیل اظهاراتش مبنی بر اینکه حمله چین به تایوان توجیه قانونی برای ژاپن برای استقرار ارتش خود فراهم میکند، تحت فشار قرار گرفت. عدم حمایت ترامپ مقامات ژاپنی را شگفتزده کرد زیرا به نظر میرسید ترامپ و تاکایچی هنگام بازدید از توکیو در ماه اکتبر، از روابط بسیار قوی برخوردار بودند.
منتقدانی مانند زک کوپر، متخصص آسیا در موسسه امریکن انترپرایز، استدلال میکنند که در حالی که استراتژی بازدارندگی او «تمرکز بر تقویت قابلیتها به جای نشان دادن تعهد» است، ترامپ اظهاراتی کرده که نگرانیهایی را در میان متحدان و در تایپه ایجاد کرده است. به عنوان مثال، او گفته است که نحوه برخورد با تایوان «به شی» بستگی دارد. کوپر میگوید: «اظهارات ترامپ در مورد تایوان با ایجاد سوالاتی در مورد اینکه آیا او واقعاً در درگیری احتمالی تایوان مداخله خواهد کرد، این استراتژی را تضعیف کرده است.»
استراتژی بیخیالی
به گفته سینگلتون در بنیاد دفاع از دموکراسیها، ترامپ «استراتژی بیخیالی» دارد که منجر به آرامش در سطح میشود در حالی که در زیر آن فعالیت مداوم وجود دارد. او گفت: «ترامپ برای رابطهاش با شی ارزش قائل است و دلیلی نمیبیند که وقتی بازدارندگی بیسروصدا و مداوم تقویت میشود، عوامل تحریککننده جدیدی تولید کند.»
مدافعان ترامپ همچنین خاطرنشان میکنند که ترامپ در ماه دسامبر بسته فروش تسلیحاتی بیسابقه ۱۱.۱ میلیارد دلاری برای تایوان را تصویب کرد. تیم او در حال تدوین بسته دیگری است که میتواند تا ۲۰ میلیارد دلار برسد.
در حالی که ترامپ برای سفر به چین در ماه آوریل آماده میشود، نگرانی دیگری در میان برخی در واشنگتن و همچنین در تایپه این است که او ممکن است به درخواستهای چین برای تغییر «سیاست اعلامی» در مورد تایوان به عنوان بخشی از یک توافق گستردهتر تن دهد.
به گفته جنیفر ولچ، کارشناس سابق تایوان در کاخ سفید و تحلیلگر ارشد ژئواکونومیک در بلومبرگ: «حتی یک تغییر ناخواسته یا موقت - اگر به نفع منافع چین باشد، مانند تغییر سیاست اعلامی به «ایالات متحده با استقلال تایوان مخالف است» - به یک میدان تبلیغات چین با هدف تضعیف روحیه و اعتماد تایوان به ایالات متحده تبدیل خواهد شد.»
عنصر نیکسونی
به گفته بران «ترامپ چالش چین را به شیوهای متفاوت از دولت اول خود مطرح میکند. سندهای امنیت ملی و دفاع ملی عناصر مشخصی از «حوزههای نفوذ» دارند. این با هماهنگی یک تلاش جهانی برای مقابله با چین بسیار متفاوت است.»
به باور نادیا شادلو، عضو ارشد موسسه هادسونرا "عنصر نیکسونی" به ویژه در بحث «توازن قدرت» وجود دارد. او میگوید: «توازن قدرت اساساً به این معنی است که شما باید شرایطی را ایجاد کنید تا از ظهور یک هژمون، در این مورد چین، جلوگیری شود. این امر مستلزم تعامل فعال در جهان و ایجاد ائتلافهای سیاسی، اقتصادی و نظامی است که به نفع منافع ایالات متحده باشد. چگونگی ایجاد این ائتلافها اکنون چالش است.»
بخشی از چالش این است که در حالی که بسیاری از متحدان ایالات متحده در مورد لزوم مقابله با چین با واشنگتن همسو هستند، اما از رویکرد ترامپ در مورد اتحادها بسیار نگران هستند. آنها از تعرفههایی که او بر متحدان وضع کرده عصبانی هستند و در عین حال از درخواستهای او برای افزایش هزینههای دفاعی تحت فشار قرار دارند.
و در حالی که برخی به طور خصوصی اذعان میکنند که باید بیشتر برای دفاع هزینه کنند، وقتی میشنوند که ترامپ بیشتر از متحدان خود نسبت به دشمنانی مانند چین و روسیه انتقاد میکند، خشمگین میشوند.
شادلو میگوید چالش دیگر، لزوم ایجاد تعادل بین «ایجاد قدرت کافی برای بازدارندگی چین و در عین حال رفع آسیبپذیریهای زنجیره تأمین که دههها طول کشیده و یک شبه قابل حل نیستند» است. در این زمینه، تلاشهای مشترک برای کاهش آسیبپذیریها در عناصر کمیاب یکی از معدود نقاط روشن در روابط با متحدان است. ایالات متحده اخیراً یک اجلاس مهم مواد معدنی با اتحادیه اروپا، بریتانیا، ژاپن، کره جنوبی، استرالیا و سایر کشورها برگزار کرد تا یک اتحاد استراتژیک برای کاهش وابستگی زنجیره تأمین به چین را بررسی کنند. ایالات متحده و استرالیا همچنین در ماه اکتبر، زمانی که آنتونی آلبانیزی، نخست وزیر این کشور، از کاخ سفید بازدید کرد، یک قرارداد مهم در زمینه عناصر خاکی کمیاب امضا کردند.
با این حال، در حالی که واشنگتن با سرعت زیادی در حال پیشرفت است، کارشناسان هشدار میدهند که پکن اهرم قابل توجهی دارد که میتواند علیه سایر نقاط ضعف ایالات متحده، از جمله وابستگی بسیار زیاد آن به چین برای مواد اولیه داروها، به کار گیرد.
برن میگوید: «ممکن است برخی متقاعد شده باشند که پس از حل مسئله عناصر کمیاب، ترامپ آماده خواهد بود تا اقدامات سختگیرانهتری علیه چین اتخاذ کند، اما آنها این فرض را در نظر میگیرند که هیچ نقطه ضعف دیگری وجود ندارد.» مقامات خارجی که برای دیدار با همتایان آمریکایی خود به واشنگتن سفر میکنند تا رویکرد ترامپ در قبال چین را درک کنند، اغلب در خفا میگویند که نمیتوانند یک استراتژی واقعی را تشخیص دهند و واشنگتن را گیجتر میکنند.
هاس میگوید یکی از دلایل این امر این است که ترامپ خودش سیاست را ترسیم میکند. او پیشنهادات مشاورانش را نمیپذیرد و تحمل نمیکند که مقامات اقداماتی انجام دهند که دامنه گزینههای او در مورد چین را محدود کند. هاس میگوید: «ترامپ خودش مسئول میز چین است.»
